Rechter pinakel Noorderportaal van de Grote of St. Michaëlskerk te Zwolle

Tijdens de uitvoering van de restauratie van het Noorderportaal van de Grote of St. Michaëlkerk is er geconstateerd dat door roestend doken in het natuursteen, de rechter pinakel in twee richtingen “uit het lood” is gaan staat.  

Een Pinakel is een torenvormige versiering boven op een steunbeer of luchtboog. Behalve als versiering dient de pinakel ook om het gewicht van de steunbeer te vergroten, zodat de steunbeer meer druk van de luchtbogen kan opnemen.

De pinakel is opgebouwd uit natuursteen. De natuurstenen elementen zijn verbonden met ijzeren doken. Als er vocht indringt is het mogelijk dat deze ijzeren doken gaan roesten. Roest is een zgn. natte corrosie, die ontstaat door een combinatie van water en zuurstof, die inwerkt op het ijzer. Dit water kan zowel regen- als condenswater zijn. Corroderend ijzer zet uit, soms tot zeven maal het oorspronkelijke volume. Door deze verdikking die zo ontstaat, komt het natuursteen onder druk te staan en kan opgetild worden of zelfs breken.

De scheefstand begint hoofdzakelijk vanaf de onderzijde van de bovenste balustrade rond de omgang van de torenspits.

Het is eigenlijk onverantwoord om hier nu niets aan te doen, omdat dit dan mogelijk in de toekomst gevaar kan opleveren, door afvallend natuursteen.

Nu wordt de pinakel vanaf de onderzijde van de balustrade gedemonteerd en voor herstel getransporteerd naar de werkplaats van de natuursteenhouwer Slotboom in Winterswijk. Daar wordt ter plaatse het ijzer uitgeboord en geheel verwijderd. De verwijderde ijzeren doken  worden vervangen voor nieuwe roestvrijstalen doken. De pinakel wordt daarna teruggeplaatst op zijn oorspronkelijke plaats. Door het gebruik van roestvrijstalen onderdelen wordt in de toekomst het  roesten voorkomen. Tijdens het demonteren en de periode dat de pinakel afwezig is, wordt de natuurstenen balustrade tegen omvallen gefixeerd;

Verder worden alle natuurstenen onderdelen van het Noorderportaal geïnspecteerd. Aanwezige schades door roestende doken worden hersteld, waarbij de ijzeren doken vervangen worden voor roestvrijstalen doken.

Natuurstenen onderdelen die door weersinvloeden afgesleten zijn worden niet hersteld indien er geen waterindringing kan ontstaan, omdat dit op een natuurlijke wijze ontstaat en zo bij de ouderdom van het gebouw behoort.

Naast het onderhoud aan de natuurstenen onderdelen van het Noorderportaal worden ook o.a. diverse glas-in-loodpanelen in ramen vervangen, gaashorren voor de ramen geplaatst, stucwerkherstel en het buitenschilderwerk uitgevoerd.